სიახლეების გამოწერა

დმანისის ტერიტორიაზე პირველად გერმანელმა ფერმერებმა იწყეს შემოსვლა. მათ ქარხნები ჰქონდათ სოფ. მთისძირში, ზემო ყარაბულახში. პირველი ფერმერი იყო ფონ კუჩენბახი. იგი 1862 წელს ჩამოვიდა გერმანიიდან, რუსეთის მთავრობის კრედიტით აღებული ფულით იყიდა სოფ. მთისძირის, პანტიანის და ტყისპირის ტერიტორიები და მოაწყო ევროპული სტილის მესაქონლეობის ფერმა. კუჩენბახმა შვეიცარიიდან ჩამოიყვანა ,,შვიცის” ჯიშის ძროხები, შეაჯვარა ადგილობრივ ჯიშთან და მიიღო კავკასიური წაბლა ჯიშის პირუტყვი, რომელიც დღესაც გავრცელებულია დმანისის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობაში. კუჩენბახმა იმდენად მძლავრი ფერმა შექმნა, რომ მისის ქარხნებიდღეში 6-8 ტონა ყველს ამზადებდა. გარდა ფერმერობისა, მრეწველობასაც მიჰყო ხელი - სოფელ საფარლოში, მდ. ფინეზაურის ნაპირზე ააგო მინის ქარხანა, რომელიც საოჯახო ჭურჭელს უშვებდა. რაიონის ტერიტორიაზე გაჩნადა გერმანული სოფელიც. 1907 წელს, როდესაც ორმაშენელი დუხობორები აიყარნენ და რაიონულ ცენტრ დმანისში ჩამოსახლდნენ, მათ ადგილზე ეკეტერიფელდიდან (ბოლნისიდან) ჩამოსული გერმანელები ჩამოსახლდნენ, ხოლო სოფელს ვალდჰემი დაარქვეს. დღეს უკვე დმანისში არცერთი გერმანელი აღარ ცხოვრობს.